Турецкая модель внешнеполитического сотрудничества в регионе Африканского Рога: кейс Сомали

Margarita Vafina

Аннотация


Статья посвящена анализу турецко-сомалийских отношений в контексте реализации концепта «инициативной и гуманитарной внешней политики» Турции. Особое внимание уделяется трансформации внешнеполитического курса Анкары в XXI в. и смещению ее приоритетов в сторону Африки. Сомали рассматривается как ключевое направление турецкой активности на Африканском Роге, где реализуется сочетание инструментов мягкой и жесткой силы. В статье рассмотрены основные сферы сотрудничества: военно-техническая кооперация, включая создание военной базы в Могадишо и подготовку сомалийских военных; энергетические проекты, в том числе соглашения по разведке нефти и газа; а также участие турецких компаний в управлении инфраструктурой. Проанализированы также действия Турции в гуманитарной сфере и ее роль посредника в подписании Анкарской декларации между Сомали и Эфиопией. Автор приходит к выводу, что Турция использует сотрудничество с Сомали как механизм укрепления своего влияния в регионе и продвижения образа «ответственного актора» на международной арене. Кейс Сомали иллюстрирует прагматизм турецкой внешней политики и демонстрирует, как Анкара выстраивает устойчивые связи, сочетая стратегические интересы с гуманитарной риторикой и дипломатической активностью.

Ключевые слова


Турция, международные отношения, Африканский Рог, Сомали, внешняя политика

Полный текст:

PDF (English)

Литература


Abdulkadir Mohamed Nur // X. 05.11.2020. URL: https://x.com/Amohamednur/status/ 1324418344565559298?s=20 (accessed: 09.04.2025).

Bakan Çavuşoğlu: “Dünyada diplomatik misyon sayısı bakımından biz 5’inci sıradayız” // Hürriyet. 10.04.2023. URL: https://www.hurriyet.com.tr/gundem/bakan-c avusoglu-dunyada-d iplomatik-misyon- sayisi-bakimindan-biz-5inci-siradayiz-42248738 (accessed: 09.04.2025).

Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Kimsesizlerin kimsesi’ olarak doğan Cumhuriyet’imizi ilelebet payidar kılmak en önemli vazifemizdir” // T. C. İletişim Başkanlığı. 29.10.2023. URL: https://www.iletisim.gov. tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-e rdogan-kimsesizlerin-k imsesi-olarak-d ogan-cumhuriyetimizi- ilelebet-payidar- kilmak-en-onemli-v azifemizdir (accessed: 09.04.2025).

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın: “Türkiye'nin Ulusal Güvenliği, Asla Müzakere ve Pazarlık Konusu Edilemez” // T. C. Cumhurbaşkanlığı Kurumsal İnternet Sayfası. 26.02.2016. URL: https://www.tccb.gov. tr/haberler/410/39933/cumhurbaskanligi-s ozcusu-kalin-t urkiyenin-ulusal-g uvenligi-asla-muzakere-ve- pazarlik-k onusu-edilemez (accessed: 09.04.2025).

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu: Dünyanın 5 kıtasında gözü, kulağı ve eli olan bir Dışişleri Bakanlığımız var // Anadolu Ajansı. 11.08.2022. URL: https://www.aa.com.tr/tr/gundem/disisleri-b akani- cavusoglu- dunyanin-5-kitasinda-gozu-kulagi-ve-eli-olan-bir-disisleri- bakanligimiz-var/2659312 (accessed: 09.04.2025).

Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu’nun Basına Yaptığı Açıklama // T. C. Dışişleri Bakanlığı. 26.09.2022. URL: https://www.mfa.gov.tr/disisleri-b akani-sayin-m evlut-cavusoglu-nun-basina-y aptigi- aciklama-26-eylul-2022.tr.mfa (accessed: 09.04.2025).

Havalimanı işletmeciliği // Favori İşletmecilik. URL: https://www.favoriairports.com/# (accessed: 09.04.2025).

International arms transfers level off after years of sharp growth; Middle Eastern arms imports grow most, says SIPRI // Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). 15.03.2021. URL: https://www.sipri.org/media/press- release/2021/international-arms-transfers- level-after- years-sharp- growth-middle-e astern-arms-imports-grow-most (accessed: 09.04.2025).

İş Konseyleri // Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK). URL: https://www.deik.org.tr/is-konseyleri (accessed: 09.04.2025).

Somali Cumhuriyeti // Ankara Ticaret Odası. 20.08.2020. URL: https://www.atonet.org.tr/Uploads/ Birimler/Internet/Alt%20Tan%C4 %B1t%C4 %B1m/2020–08–20-%C3 %9Clke%20Raporlar%C4 %B1/ Somali.pdf (accessed: 09.04.2025).

Somali Federal Cumhuriyeti’nin Uluslararası Para Fonuna Olan Vadesi Geçmiş Borçlarının Silinebilmesi Amacıyla Fonun İhtiyat Hesaplarında Biriken Ülkemiz Payından 2.372.189 Özel Çekme Hakkı (SDR) Tutarında Nakdi Hibe Verilmesine Dair 5/10/2020 Tarihli İlişik Hibe Anlaşmasının Yürürlüğe Girmesi Hakkında Karar // Resmî Gazete. 05.11.2020. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/ eskiler/2020/11/20201105–1.pdf (accessed: 09.04.2025).

Somali Ülke Profili // T. C. Ticaret Bakanlığı. 2024. URL: https://ticaret.gov.tr/ data/6094ebfd13b876f8e0c84f5c/Somali%20 %C3 %9Clke%20Profili%202024.pdf (accessed: 09.04.2025).

Somali, Mogadişu Limanı için Türk şirketle 14 yıllık imtiyaz anlaşmasına imza attı // Anadolu Ajansı. 08.10.2020. URL: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/somali-m ogadisu-limani-icin-turk-sirketle-14-yillik- imtiyaz-anlasmasina-imza-atti-/2000236 (accessed: 09.04.2025).

Somalia Awakens As East Africa's Oil Province // TGS. 13.05.2021. URL: https://storymaps.arcgis. com/stories/c6dd39c1ba864fa8913db123f0598cf1 (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İş Birliği Anlaşması // Resmî Gazete. 10.10.2012. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/10/20121010–4. htm (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Güvenlik İşbirliği Anlaşması // Resmi Gazete. 12.02.2013. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/04/20180404–4. pdf (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Savunma Sanayi İşbirliği Anlaşması // Resmi Gazete. 30.01.2016. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/ eskiler/2016/05/20160510–1.pdf (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Polis Eğitimi İşbirliği Protokolü // Resmi Gazete. 03.06.2016. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/ eskiler/2018/01/20180112M1–2.pdf (дата обращения: 30.05.2023); Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükûmeti Arasında Polis Eğitimine İlişkin Protokolü // Resmî Gazete. 04.04.2020. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/04/20200404–11.pdf (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Ticari ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması // Resmî Gazete 24.01.2020. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/ eskiler/2020/01/20200125–3.pdf (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Gelir Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar // Resmî Gazete. 05.03.2020. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/03/20200305–4.pdf (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Somali Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kalkınma İş Birliği Anlaşması ve Anlaşmada Değişiklik Yapılmasına Dair Notaların Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun // Resmî Gazete. 11.03.2021. URL: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/03/20210311–2. htm (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Cumhuriyeti’nin kolaylaştırıcılığıyla Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti ve Somali Federal Cumhuriyeti’nin Ankara Bildirisi // T. C. Dışişleri Bakanlığı. URL: https://www.mfa.gov.tr/ etiyopya- federal-demokratik- cumhuriyeti-ve-somali- federal-cumhuriyeti-nin-ankara- bildirisi.tr.mfa (accessed: 09.04.2025).

Türkiye Somali'nin IMF borcunu neden ödedi, karar Afrika politikası açısından ne anlama geliyor? // BBC Türkçe. 09.11.2020. URL: https://www.bbc.com/turkce/haberler- dunya-54868233 (accessed: 09.04.2025).

Türkiye- Somali İş Konseyi // Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK). URL: https://www.deik.org.tr/ turkiye- afrika-is-konseyleri-t urkiye-somali-is-konseyi?pm=&sm=kunye (accessed: 09.04.2025).

Türkiye, Somali Ordusuna 12 adet Kirpi MKKA hibe etti // Defence Turk. 28.08.2020. URL: https://www. defenceturk.net/turkiye-s omali-ordusuna-12-adet-kirpi-mkka-hibe-etti (accessed: 09.04.2025).

Türkiye, Somali'de karada da petrol ve doğal gaz arayacak // Anadolu Ajansı. 25.10.2024. URL: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiye- somalide-karada-da-petrol-ve-dogal-gaz-arayacak-/3374616 (accessed: 09.04.2025).

Türkiye'nin Barışı Destekleme Harekâtina Katkıları // Türk Silah Kuvvetleri. URL: https://www.tsk.tr/ Sayfalar?viewName=BarisiDestekleme (accessed: 09.04.2025).

Türkiye'nin Mogadişu Büyükelçisi Yılmaz: Somali Ordusunun 3'te 1'ini Türkiye Eğitmiş Olacak // Stratejik Düşünce Enstitüsü. 04.08.2020. URL: https://www.sde.org.tr/afrika/turkiyenin-m ogadisu- buyukelcisi-y ilmaz-somali-o rdusunun-3te-1ini-turkiye-e gitmis-olacak-h aberi-17836 (accessed: 09.04.2025).

Türkiye'nin Somali'de açtığı yurt dışındaki en büyük üssü hakkında tüm merak edilenler // BBC News Türkçe. 06.09.2017. URL: https://www.bbc.com/turkce/haberler- dunya-41510485 (accessed: 09.04.2025).




DOI: https://doi.org/10.15826/usos.2025.15.15

Ссылки

  • На текущий момент ссылки отсутствуют.